Home » Blog » Kennis over kruiden verdwijnt

Kennis over kruiden verdwijnt

Zilverschoon, geneeskrachtig kruid

Kruid of onkruid?

Wie zich dat nu nog afvraagt heeft er in elk geval belangstelling voor. De meeste mensen spuiten tegenwoordig hun tuin 'schoon' met Roundup, verkrijgbaar bij de tuinhandel om de hoek.

Niet toevallig is de kennis over kruiden in een rap tempo aan het verdwijnen. Leren we dat niet meer? Hebben we er geen belangstelling meer voor? Of zijn we zo bang gemaakt voor alles wat de natuur rechtstreeks biedt, dat we dat onderwerp het liefst vermijden?

Zelf leerde ik de namen, de werking en het uiterlijk van planten onder andere van mijn grootvader. Die had nog een baan waarbij hij niet achter een of ander bureau hoefde te zitten; hij struinde door de Zak van Zuid-Beveland met landmeetinstrumenten en een flora (zo'n boek, waarmee je planten kunt determineren). Een van de eerste plantjes die hij me op een wandeling wees was Zilverschoon. Een parmantig klein plantje, dat langs de kant van de weg groeit, alleen in de zomermaanden is te zien en daar dankbaar is voor elk straaltje zon (het heeft dus niets te maken met zilveren haren in het verpleeghuis hier in de stad, dat ondanks de naamswijziging nog steeds zo genoemd wordt). Zilverschoon was dan ook een van de eerste planten in mijn herbarium (een map met gedroogde planten).

Dat planten geneeskrachtige eigenschappen hebben leerde ik pas later en ik heb er altijd dankbaar gebruik van gemaakt. Zo'n 50 jaar geleden kon je bij de betere drogisterij nog gedroogde kruiden kopen; wel honderd soorten hadden ze, gewoon kruiden die hier te lande groeien.

Het gebrek aan kennis ook bij mensen die beter zouden moeten weten, viel me op toen ik met mijn studie Homeopathie begon. Heel veel homeopathische middelen zijn van geneeskrachtige kruiden gemaakt; de homeopathische verdunning zorgt er voor dat de bijwerkingen minimaal zijn (ook van giftige planten).

Mijn eerste les vond plaats in de tuin van VSM in Alkmaar. Er was een open dag en behalve mijn klas liepen er ook gevestigde homeopaten rond. 'Wat leuk dat je nu eens kunt zien waar onze middelen van gemaakt zijn', riep er een. 'Nooit geweten dat het een plant was'. Tja.

Van giftige planten gesproken: het is tegenwoordig mode om 'giftige planten' met vergif uit te roeien, of, iets 'milieuvriendelijker', ze uit te trekken (met handschoenen aan). Zonde. Ik herinner me dat een paar jaar geleden een item op het Journaal ging over Ambrosia; een plant met als eigenschap dat hij in oktober hooikoorts veroorzaakt. Volgens de regering moest die uitgeroeid worden. Foto erbij en de mededeling: uittrekken zodra je er een ziet. De Ambrosia komt dan ook nog uit Amerika, vandaar. Ambrosia in homeopathische vorm geldt als een prima middel tegen hooikoorts, neusbloedingen en diarree.

Ook al mogen de bermen tegenwoordig weer groeien en bloeien zoals ze willen, de kennis erover is grotendeels verdwenen. Wie weet nog waar je Boterbloem voor gebruikt? Dat je het blad van Paardenbloem kunt eten (en er ook een prima homeopathisch middel, Taraxacum, van wordt gemaakt)?  Of dat thee van Hondsdraf helpt tegen keelpijn?

In plaats daarvan lopen we met de simpelste klachten naar de drogist, apotheek of zelfs de huisarts. Middelen uit de farmaceutische industrie, niet zelden juist gebaseerd op de oude kennis over planten, worden grif geslikt. De industrie heeft er alle baat bij om de oude kruidenkennis zoveel mogelijk te monopoliseren. Het is de economie, weet je wel. Het is hun economie, niet de onze.

Het is echt beter dat we ons die kennis weer eigen maken.